De Heilige Joseph

De naam van onze parochie H. Joseph is in oud Nederlands gespeld. In de moderne spelling gaat het om niemand minder dan Jozef, ‘de man van Maria, uit wie Jezus geboren is, die messias genoemd wordt (Matteüs 1,15b).’  Jozef is, als zoon van Jakob, een rechtstreekse nazaat van de beroemde koning David.

In de beeldende kunst in Jozef afgebeeld met het kind Jezus en een bloeiende staf, dit laatste als symbool van kuisheid. Beelden van Jozef laten hem vaak zien als een ouwelijke en - om het eerlijk maar oneerbiedig te zeggen – een sukkelige man. Kortom weinig kerkbeelden die deze heilige man écht recht doen.

at Jozef steevast als oude man wordt afgebeeld vind zijn oorsprong in een apocrief – ofwel een niet bijbels – boek. Volgens dat, uit de 4e of 5 e eeuw stammende, niet bijbelse boek met de titel ‘Geschiedenis van Jozef de Timmerman was Jozef 80 jaar toen hij Maria huwde.

Wie de bijbel openslaat ontdekt in Jozef een mens met herkenbare twijfels, die de onze kunnen zijn. Maar die ontdekt ook een karakteristieke mens die met God zijn levensbestemming vindt. Een bestemming die voor opvolgende generaties zegen draagt.

Verloofd met Maria moet Jozef vernemen dat zijn aanstaande bruid zwanger is, niet van hem maar van Gods heilige Geest. Wat zou u doen als uw levenspartner u zo’n verhaal opdist. Met begrijpelijke twijfel - of angst – denkt  Jozef er over zijn relatie met Maria te verbreken. Hij wordt in een droom van Godswege gewaarschuwd:
‘Jozef, zoon van David, wees niet bang uw vrouw Maria bij u te nemen, want wat bij haar tot leven is gewekt, is van de heilige Geest. Ze zal een zoon krijgen en u moet hem de naam Jezus geven, want hij is degene die zijn volk zal redden uit hun zondig leven. Dit alles is gebeurd opdat vervuld zou worden wat door de Heer bij monde van de profeet gezegd is:

Zie, de maagd zal zwanger worden en een zoon baren
            en ze zullen hem de naam Immanuël geven,
           wat betekent: God met ons.’ (Matteüs 1, 20b-23)

Beproefd in de liefde weet Jozef zuivere trouw op te brengen.
Een volkstelling, die op bevel van de Romeinse keizer wordt gehouden, voert met Jozef met zijn zwangere gezellin Maria, van hun woonplaats Nazareth in Galilea, naar Betlehem in Judea. Betlehem is de stad van de vroegere koning David. Daar wordt het kind Jezus geboren.  

Jozef wordt de voedstervader van Jezus genoemd. Immers, Jozef is niet de biologische vader van Jezus maar vervult wel de vaderrol in Jezus’leven. In onze dagen zouden we adoptief vader noemen. Dankzij de stamboom van Jozef, die afstamt van koning David, kan Jezus de titel Zoon van David dragen.  

Kort na Jezus’geboorte blijkt hoe zorgzaam Jozef is voor het aan hem toevertrouwd kind. Uit de mond van de wijzen uit het oosten hoort Koning Herodes dat er een pasgeboren koning van de Joden is. Bang zijn troon te verliezen laat Herodes in Betlehem en omgeving alle jongetjes van 2 jaar en jonger vermoorden. Hopend zijn “concurrent” uit te schakelen. De vermoorde kinderen worden jaarlijks 28 december in de liturgie herdacht, het feest van de Onnozele (ofwel Onschuldige) Kinderen.  

Jozef wordt in een droom door een engel gewaarschuwd dat Herodes het kind Jezus wil vermoorden. ‘Hij stond op en nam nog die nacht met het kind en zijn moeder de wijk naar Egypte, en bleef daar tot de dood van Herodes.’ (Matteüs 2,13b) Na de dood van Herodes vestigt het gezin zich weer in Nazareth. In de bijbel komt Jozef voor het laatst ten tonele als de 12-jarige Jezus zonder zijn ouders achterblijft in de tempel van Jeruzalem.  

Het leven van Jozef toont aan dat vader zijn héél iets anders is dan een kind verwekken. Als de natuur je het heeft gegeven, is een kind verwekken geen kunst. Vader-zijn – zoals Jozef – dat is de ware kunst!